Materiały z historią w nowoczesnych realizacjach architektonicznych

Drewno wykorzystywane w budownictwie i aranżacji pomieszczeń nie zawsze musi pochodzić z nowo pozyskanego surowca. W wielu sytuacjach materiał z wcześniejszych konstrukcji, rozebranych budynków czy nieużywanych elementów wyposażenia może otrzymać kolejne przeznaczenie. Drewno z odzysku ma za sobą określoną historię użytkowania, która na prawdę bardzo często pozostawia ślady w jego wyglądzie i strukturze.

Widoczne otwory po gwoździach, przebarwienia, nierówności powierzchni czy zmieniony odcień są skutkiem wieloletniego kontaktu z otoczeniem. Nie znaczy to jednakże, że właściwie każdy taki szczegół nadaje się do ponownego zastosowania. Przed rozpoczęciem prac konieczna jest ocena jego stanu, wilgotności, stabilności oraz potencjalnych uszkodzeń biologicznych. Znaczenie ma też wcześniejsze zastosowanie materiału, ponieważ od niego może zależeć zakres przygotowania do kolejnych zastosowań. Całkiem inaczej postępuje się z belkami konstrukcyjnymi, a całkiem inaczej z deskami przeznaczonymi na elementy dekoracyjne.

Stare drewno wymaga dobrego przygotowania, zanim zostanie wykorzystane w nowym projekcie. Pierwszym etapem jest zwykle usunięcie zabrudzeń, pozostałości starych powłok oraz metalowych elementów, które mogły pozostać w materiale (więcej informacji: Kiefernverkleidung). Następnie kontroluje się, czy powierzchnia nie jest osłabiona przez pęknięcia, grzyby lub działalność owadów. W praktyce istotne jest rozróżnienie naturalnych śladów użytkowania od uszkodzeń wpływających na trwałość elementu. Nierówna faktura może być zamierzonym wynikiem wizualnym, niemniej jednak rozległe ubytki albo osłabione fragmenty wymagają już innej oceny. Część materiału można pozostawić w pierwotnej postaci, jednak inne elementy potrzebują cięcia, szlifowania, suszenia albo zabezpieczenia odpowiednimi preparatami. Nie za każdym razem warto usuwać wszystkie ślady wcześniejszego użytkowania, ponieważ zbyt intensywna obróbka może pozbawić drewno cech, które odróżniają je od nowych desek. Finalny zakres prac zależy zatem zarówno od planowanego wykorzystania, jak i rzeczywistego stanu surowca.

Współczesne projekty architektoniczne bardzo często łączą materiały o odmiennym pochodzeniu i charakterze. Stare drewno w nowoczesnej architekturze może występować obok betonu, szkła, stali czy gładkich powierzchni mineralnych. Takie ranking opiera się przede wszystkim na różnicy faktur, kolorów i sposobu wykończenia. Drewno może stanowić część elewacji, okładzin ściennych, sufitów, schodów, drzwi lub wyposażenia wnętrz. W zależności od projektu zachowuje się jego naturalną powierzchnię lub poddaje ją częściowej obróbce. Ważne jest jednak uwzględnienie warunków, w jakich materiał będzie użytkowany (polecam: legno di recupero). W pomieszczeniach o zmiennej wilgotności trzeba brać pod uwagę możliwość pęcznienia i kurczenia się drewna, jednakże na zewnątrz ważne stają się opady, nasłonecznienie oraz zmiany temperatury. Projektant musi także określić, czy dany szczegół pełni jedynie funkcję wizualną, czy przenosi obciążenia. W drugim przypadku konieczna jest dokładniejsza ocena jego parametrów technicznych, ponieważ sam wygląd nie daje możliwość określić przydatności konstrukcyjnej.

Przy ponownym wykorzystaniu materiałów drewnianych znaczenie moraz sposób ich doboru i implementacji do konkretnego miejsca. Poszczególne partie mogą różnić się odcieniem, szerokością, grubością oraz stopniem zużycia, dlatego uzyskanie jednolitej powierzchni wymaga wcześniejszego zaplanowania układu. W przypadku większych realizacji problemem bywa dostępność stosownej ilości materiału o zbliżonych właściwościach. Trzeba też uwzględnić jego wymiary, które po rozbiórce nie za każdym razem odpowiadają standardom stosowanym we współczesnym budownictwie. Drewno z odzysku może być wykorzystywane zarówno jako pojedynczy element, jak i większy fragment wykończenia, jednak za każdym razem wymaga indywidualnego podejścia. Ważne pozostają także kwestie dokumentacji pochodzenia, wcześniejszych powłok chemicznych oraz sposobu przechowywania przed montażem. Te czynniki wpływają na zakres przygotowania materiału, organizację prac i sposobności jego użycia w nowej przestrzeni.

Zobacz: reclaimed wood.