Zasady sporządzania transkrypcji materiałów wykorzystywanych jako dowody w sądzie

Nagrania dźwiękowe są wykorzystywane w wielu przypadkach, między innymi podczas rozmów służbowych, konsultacji, spotkań, wywiadów czy czynności związanych z prowadzonymi sprawami. Zapisanie ich treści w formie tekstowej pozwala wrócić do konkretnych wypowiedzi i rozważyć informacje bez konieczności każdorazowego odtwarzania całego materiału. Transkrypcje nagrań różnią się natomiast zakresem szczegółowości.

W niektórych przypadkach wystarczy zapis najważniejszych informacji, w innych niezbędne jest wierne odtworzenie całego dialogu, łącznie z powtórzeniami, niedokończonymi zdaniami i przerwami w wypowiedziach. Duże znaczenie ma ustalenie, czy treść ma pełnić funkcję dokumentacyjną, stanowić materiał do kolejnej analizy, czy zostać użyty w formalnych czynnościach. Oczywiście nie każdy rodzaj nagrania można opracować według tych samych zasad. Rozmowa dwóch osób prowadzona w spokojnym otoczeniu stawia inne wymagania niż dyskusja grupowa, w której uczestnicy mówią jednocześnie.

Przy sporządzaniu zapisu ważne jest również rozpoznawanie osób wypowiadających poszczególne kwestie. Nie za każdym razem jest to łatwe, szczególnie gdy głosy są podobne, rozmówcy znajdują się w różnej odległości od mikrofonu lub nagranie zawiera zakłócenia (źródło: stenogram cennik). W takich okolicznościach pomocne może być porównywanie charakterystycznych cech głosu oraz analiza dłuższych fragmentów rozmowy. Nie należy natomiast przypisywać wypowiedzi dokładnie określonej osobie wyłącznie na bazie domysłów. Identyczna ostrożność tyczy się nazwisk, nazw miejscowości, dat i określeń branżowych. Niedociągnięcia w tych elementach mogą prowadzić do nieporozumień, zwłaszcza gdy zapis jest później wykorzystywany przez osoby, które nie znają pierwotnego kontekstu. Transkrypcja powinna odznaczać tekst możliwą do odtworzenia od fragmentów niepewnych. O ile kilka słów brzmi identycznie i nie można rozstrzygnąć, które z nich zostało użyte, odpowiednim wyjściem jest oznaczenie wątpliwości zamiast wybierania jednej wersji.

Odrębną kategorię stanowią materiały przygotowywane na potrzeby postępowań prawnych. Transkrypcja do sądu musi uwzględniać charakter dokumentu a także oczekiwania dotyczące sposobu przedstawienia treści nagrania. Istotne jest zachowanie chronologii, szczegółowego brzmienia wypowiedzi i rozróżnienia poszczególnych uczestników rozmowy. W praktyce znaczenie mogą mieć wręcz krótkie odpowiedzi, takie jak zgody, zaprzeczenia czy pojedyncze słowa wypowiedziane w reakcji na wcześniejsze zdanie. Ich pominięcie może zaburzyć odbiór całej wymiany zdań. Warto też używać oznaczenia czasu, które pozwalają powiązać dany fragment dokumentu z właściwym miejscem w pliku audio. Powinno się a dodatkowo rozróżniać sam zapis rozmowy od opinii dotyczącej jej treści. Osoba sporządzająca dokument nie powinna dopisywać interpretacji zamysłów rozmówców ani rozstrzygać, co mieli na myśli. O formalnej przydatności materiału decydują przepisy i okoliczności konkretnego postępowania, a sam stenogram nie zastępuje nieszablonowego nagrania.

Na ostateczny kształt dokumentu wpływoraz sposób jego przygotowania i sprawdzeniu. Automatyczne rozpoznawanie mowy może przyspieszyć wstępne opracowanie dźwięku, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów związanych z jakością materiału. Programy na prawdę bardzo często mylą podobnie brzmiące wyrazy, nieprawidłowo zapisują liczby i mają trudności z rozpoznawaniem wypowiedzi nakładających się na siebie. Szczególnej uwagi wymagają fragmenty zawierające skróty, obcojęzyczne zwroty oraz nazewnictwo specjalistyczne. Dlatego gotowy tekst powinien być porównany z nagraniem, a poprawki muszą wynikać z rzeczywistego brzmienia wypowiedzi. Stenogram może zawierać też informacje o dłuższych przerwach, śmiechu, podniesionym głosie lub innych zdarzeniach dźwiękowych, o ile mają znaczenie dla celu dokumentu. Nie powinno się jednak przesadnie rozbudowywać takich opisów, ponieważ mogą utrudniać odczytanie właściwego dialogu. Osobną kwestią pozostaje ochrona plików źródłowych i gotowych dokumentów. Nagrania mogą zawierać dane osobowe, informacje zawodowe albo detale prywatnych rozmów, dlatego sposób ich udostępniania, przechowywania i przekazywania powinien uwzględniać charakter zawartych w nich informacji.

Dodatkowe informacje: transkrypcje nagrań.